Wzrok to nasz najważniejszy zmysł. Dzięki niemu poznajemy świat. Niestety, nasze oczy narażone są na coraz więcej szkodliwych bodźców, np. z ekranów telefonów. Mamy jednak dobrą wiadomość. Polscy naukowcy są liderami badań nad szybszym wykrywaniem chorób oczu. Będzie można je skuteczniej leczyć i im zapobiegać.
Tekst: Arkadiusz Kaczanowski
Zwykle potrzeba wielu lat, by jakieś odkrycie przeszło drogę z laboratorium do gabinetu lekarza. Ale w Warszawie jest miejsce, które przełamuje ten schemat. To Międzynarodowe Centrum Badań Oka – ICTER (skrót od ang. International Centre for Translational Eye Research).
Pracuje tu kilkudziesięciu specjalistów, których łączy jeden cel – ratowanie i poprawianie ludzkiego wzroku. Od ponad sześciu lat prowadzą oni badania, opracowują nowe technologie i metody. Przesuwają granice tego, co w medycynie uznajemy za możliwe.
W mikroskali
Naukowcy z ICTER analizują najmniejsze elementy, z których jest zbudowane oko. Dzięki temu chcą bardzo wcześnie wykrywać choroby siatkówki, np. zwyrodnienie plamki. Zanim jeszcze człowiek zauważy, że gorzej widzi. Pracują też nad metodą leczenia, która ma pomóc wtedy, gdy problem wynika z genów. Wykorzystują do tego specjalnie zmienione, bezpieczne wirusy. Pełnią one funkcję „kurierów”. Dostarczają do oka składnik potrzebny komórkom siatkówki do prawidłowej pracy. To daje nadzieję osobom, które tracą wzrok. Na swoją działalność Centrum otrzymało 30 mln zł z programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki. Dzięki temu w jego laboratoriach powstają nowoczesne systemy robotyczne. Unijny projekt pomoże więc w diagnozowaniu i leczeniu chorób oczu – wrodzonych albo wynikających z wieku czy rozwoju nowotworów. Roboty będą tak dokładne, że umożliwią bezpieczne pobranie próbki tkanek z oka. Pozwolą też na precyzyjne podawanie leków– nawet w miejscu mniejszym niż ziarno piasku!
Nowe podejście
Zespoły badawcze w Centrum działają tak, by wyniki prac naukowców można było jak najszybciej wykorzystać w praktyce. I na odwrót: wiedza z klinik jest podstawą nowych teorii i badań. Dzięki temu, że różni specjaliści pracują dosłownie obok siebie, przepływ wiedzy jest niemal natychmiastowy.
W Centrum działa obecnie sześć takich zespołów. Czym się zajmują? Jedne opracowują np. urządzenia do skanowania oka i wspierania precyzyjnych zabiegów. Inne analizują ogromne ilości danych medycznych zebranych w laboratoriach i klinikach. Specjaliści ICTER prowadzą też badania genetyczne. To wszystko pozwala zrozumieć proces widzenia i rozwoju chorób oczu oraz znajdować metody ich skutecznego leczenia.
Badania ekspertów inspirują też polskie firmy z branży technologii medycznych. Na przykład firma Optopol produkuje nowoczesny sprzęt do gabinetów okulistycznych, który opracowała na podstawie odkryć naukowców z Centrum. Powstał też start-up InCellVu, który będzie produkować urządzenie pozwalające w nowy sposób badać działanie siatkówki oka.
Europejskie Centrum
Dzięki dofinansowaniom unijnym ICTER rozwija się i angażuje we współpracę międzynarodową, np. z University College London oraz paryskim Institut de la Vision. Dziś Centrum walczy o rolę lidera w badaniach nad okiem i przyciąga wybitnych naukowców z całego świata. Nic dziwnego - najnowocześniejsze technologie, które pomagają ratować wzrok, powstają właśnie w Warszawie.
