W ciągu ostatniej dekady sektor biotechnologiczny rozwijał się ponad dwukrotnie szybciej niż gospodarka Unii Europejskiej. Trend wzrostowy utrzymuje się – do 2034 roku globalna wartość branży ma się podwoić.
Polski sektor biotechnologiczny znajduje się w fazie dynamicznego wzrostu. Działa w nim ok. 200 firm, a nakłady na działalność badawczo-rozwojową przekroczyły 1,7 mld zł. Wartość rynku szacowana jest na ok. 15 mld zł, przy średnim tempie wzrostu na poziomie 10% rocznie.
Jednocześnie Europa, mimo silnego zaplecza naukowego, nadal pozostaje w tyle za globalnymi liderami – Stanami Zjednoczonymi i Chinami. Wśród głównych barier wskazuje się ograniczony dostęp do kapitału oraz wolniejsze procedury badań klinicznych [1].
Europa zależna od importu – rosnące wyzwania systemowe
Zgodnie z raportem Sojuszu na rzecz Leków Krytycznych (luty 2025), szacuje się, że nawet 80% substancji czynnych wykorzystywanych w lekach dostępnych w europejskich aptekach pochodzi z importu z Azji, głównie z Chin i Indii.
Sektor biotechnologii w Europie ma ogromny potencjał, jednak jego rozwój wciąż ograniczają bariery strukturalne. Innowatorzy i zespoły badawcze pozostają rozproszeni, a brak jednolitych ram regulacyjnych oraz skutecznej koordynacji sprawia, że wiele przełomowych projektów nie trafia na rynek. Paradoksalnie, mimo silnej bazy naukowej i dostępu do rynku liczącego 450 milionów konsumentów, Unia Europejska w coraz większym stopniu uzależnia się od zewnętrznych dostaw surowców farmaceutycznych i technologii [2].
STEP – odpowiedź na wyzwania i budowanie odporności
Program STEP (Platformy Technologii Strategicznych dla Europy) odpowiada na te wyzwania, koncentrując wsparcie na technologiach krytycznych.
Zastępczyni dyrektora NCBR, Bożena Lublińska-Kasprzak dodaje:
Nowy nabór – technologie krytyczne w centrum wsparcia PARP
Ogłoszono nabór: „STEP Biotechnologie – Innowacyjne technologie krytyczne”.
W ramach programu wspierane są projekty inwestycyjne dotyczące technologii krytycznych, które wnoszą na rynek wewnętrzny (Europejski Obszar Gospodarczy oraz Szwajcaria) innowacyjny, najnowocześniejszy lub przełomowy element o znaczącym potencjale gospodarczym.
Wsparcie obejmuje dwa kluczowe obszary: wytwarzanie innowacyjnych technologii krytycznych lubelementów ich odpowiednich łańcuchów wartości.
Wytwarzanie innowacyjnych technologii krytycznych obejmuje:
- tworzenie nowych linii produkcyjnych,
- budowę zakładów typu „first-of-a-kind”,
- rozbudowę lub zmianę przeznaczenia istniejących zakładów,
- skalowanie procesów produkcyjnych,
- wdrażanie zaawansowanych mechanizmów kontroli jakości.
W przypadku elementów łańcucha wartości projekt powinien dotyczyć:
- produkcji produktów końcowych technologii krytycznych,
- wytwarzania komponentów i maszyn wykorzystywanych w tych technologiach,
- przetwarzania surowców krytycznych (zgodnie z regulacjami UE),
- świadczenia wyspecjalizowanych usług wspierających rozwój i produkcję.
Warunkiem uzyskania wsparcia jest wykazanie znaczącego potencjału gospodarczego projektu – jego wpływ musi wykraczać poza dotychczasową działalność przedsiębiorstwa i oddziaływać na rynek wewnętrzny UE, m.in. poprzez wzrost eksportu, tworzenie miejsc pracy czy efekty spillover w innych państwach członkowskich.
O dofinansowanie mogą ubiegać się przedsiębiorstwa – zarówno MŚP, jak i duże firmy, w tym także podmioty o statusie small mid-caps oraz mid-caps.
Biotechnologia – szeroki zakres zastosowań
Zakres kwalifikujących się projektów obejmuje kluczowe obszary współczesnej biotechnologii, w tym:
- techniki procesów biotechnologicznych (m.in. fermentacja w bioreaktorach, biofiltracja, biokataliza, bioremediacja),
- technologie genowe i RNA (terapie genowe, wektory wirusowe),
- bioinformatykę (analiza genomów, modelowanie procesów biologicznych, personalizowana genomika),
- nanobiotechnologię (systemy dostarczania leków, diagnostyka, biosensory).
Harmonogram i budżet
- Start naboru: 23 kwietnia 2026 r.
- Zakończenie naboru: 18 czerwca 2026 r.
- Budżet konkursu: 150 mln zł.
- Dofinansowanie projektu: do 150 mln zł.
Program STEP – Biotechnologie stanowi jeden z najważniejszych instrumentów wzmacniania europejskiej suwerenności technologicznej w obszarze nauk o życiu. Dzięki ukierunkowanemu wsparciu inwestycji, wdrożeń i skalowania, umożliwia firmom nie tylko rozwój innowacji, ale także budowę pozycji konkurencyjnej na globalnym rynku.
Planowane nabory NCBR
Narodowe Centrum Badań i Rozwoju ogłosi 8 maja nabory STEP w obszarze biotechnologii. Technologie krytyczne oraz technologie ich łańcuchów wartości będą rozwijane w ramach projektów badawczo-rozwojowych, obejmujących badania przemysłowe i prace rozwojowe albo tylko prace rozwojowe. Projekty te będą dofinansowane przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w dwóch ścieżkach:
- Ścieżka A – dla projektów badawczo-rozwojowych, które wnoszą na rynek wewnętrzny UE innowacyjny lub najnowocześniejszy lub przełomowy element o znaczącym potencjale gospodarczym (wymagana jest kombinacja co najmniej dwóch z tych elementów),
- Ścieżka B – dla projektów badawczo-rozwojowych, które przyczyniają się do ograniczania lub zwalczania strategicznej zależności Unii.
Nabór wniosków o dofinansowanie w Ścieżce A rozpocznie się 6 lipca i potrwa do 7 września 2026, natomiast w Ścieżce B – rozpocznie się 13 lipca i potrwa do 16 września 2026.
[1] https://www.thetimes.com/business/companies-markets/article/novo-nordisk-finance-life-sciences-boost-usa-china-n3mhjgs6t
[2] https://medicalpress.pl/rynek/biotechnologiczna-rewolucja-w-ue-coraz-bliej-polska-moe-na-niej-zyska_wXR0pO8R7N/
